Faaliyet Detay

Dava Açmadan Önce Neleri Bilmen Gerekir?

I. GENEL OLARAK ALTERNATÄ°F UYUÅžMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMLERÄ°

Ä°darenin yaptığı faaliyetlerden ötürü maÄŸdur edildiÄŸini düÅŸünenlerin baÅŸvurabilecekleri hak arama yöntemlerinin var olması, vazgeçilmesi mümkün olmayan bir ihtiyaçtır. Söz konusu hak arama yöntemleri, etkin ve tatmin edici olmaları durumunda, beklentileri karşılayabileceklerdir[1]. Bir ihtilafta yargı yoluna baÅŸvurmak yerine, tarafların aralarında müzakere ederek dostane bir çözüme ulaÅŸmaları, kendileri için çok daha faydalıdır[2].

Ülkemizde ağır iÅŸ yükü sebebiyle, idari yargının etkin ve tatmin edici bir baÅŸvuru yolu olduÄŸu konusunda bazı tereddütler ifade edilmektedir. Ä°darelerin meydana gelen ihtilaflarda çözüm üretememesi, hukuka baÄŸlı idare inancının henüz yeterince gerçekleÅŸmemesi ve yargı mercilerine baÅŸvuru konusunda bireylerin yoÄŸun talepleri sonucunda, bugün idari yargı, makul iÅŸ yükünün çok üzerinde dava ile karşı karşıyadır[3]. Bu sebeple, yeni alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerine ihtiyaç vardır.

Alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri sayesindeihtilafa düÅŸen taraflar,yine kendi aralarındaihtilafınihayete erdirebilmekte ve çözüme katkıda bulunabilmektedirler[4]. Alternatif çözüm yöntemleri ile, taraflar arasındaki bir ihtilafın yargı yoluna baÅŸvurmaksızın, iki taraflı mutabakatın teminine yönelik baÅŸvurulan yöntemler sayesinde ihtilafın neticelendirilmesi süreçleri kastedilmektedir[5]. BaÅŸka bir tanıma göre alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri, yargı yolu dışındaki ihtilaf çözüm yöntemleridir[6].

Alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinin yargı yolu gibi çok eski geçmiÅŸi yoktur. Yargı yolunun çok zaman alması, karmaşık oluÅŸu, çok emek gerektirmesi, ÅŸekilci oluÅŸu, masraflı oluÅŸu ve giderek yetersiz kalması sonucunda reform arayışlarının bir sonucu olarak alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri geliÅŸmeye baÅŸlamıştır[7]. Profesyonel manada alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri, Anglo-Sakson hukukunda ortaya çıkmış ve globalleÅŸmenin de etkisi ve tesiriyle Kıta Avrupa’sı devletlerinde de hızlı bir ÅŸekilde kabul görerek, yaygın bir uygulama alanı bulmuÅŸtur[8].

Çok farklı ÅŸekil ve görünümde pek çok alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemi yer almaktadır. Temel alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri olarak uzlaÅŸma, müzakere, arabuluculuk ve tahkim kabul edilmektedir[9]. Bu yöntemlerin etkin bir ÅŸekilde uygulanması için burada yapılan görüÅŸmelerin gizli kalması önemlidir. Nitekim ABD’de yapılan kanuni düzenleme ile uzlaÅŸtırıcı, alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemini yöneten ya da arabulucu nezdinde yapılan görüÅŸmeler gizli kabul edilerek, bu yöntemlerin etkin bir ÅŸekilde uygulanmasına yönelik ciddi adımlar atılmıştır[10].

Ülkemizde de bazı idarî ihtilaflar, yargı dışı alternatif yöntemlerle çözüme kavuÅŸturulmaktadır. Ä°YUK’un 11’inci maddesi kapsamında yapılan baÅŸvurular, 659 sayılı KHK ile getirilen sulh, vergi ihtilafları için baÅŸvurulan uzlaÅŸma, kamulaÅŸtırma bedelinde idare ile maliklerin anlaÅŸması, kamu ihalelerinde idari itirazlar ve Bilgi Edinme ve DeÄŸerlendirme Kuruluna yapılan itirazlar, idari merciler tarafından ihtilafların yargı mercilerine intikal ettirilmeden çözümüne örnek verilebilir[11]. Ayrıca tahkim, idarî ihtilafların çözümünde tam bir alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemidir[12].

Öte yandan, Avukatlık Kanunu’na 2.5.2001 tarih ve 4667 sayılı Kanun ile eklenen 35/A maddesindeki uzlaÅŸtırma faaliyeti sayesindeartık avukatlar, yargı mercilerindesadece iddia vesavunmada bulunan kiÅŸiler deÄŸil, ayrıca taraflar arasındaki ihtilafların çözümüne katkı saÄŸlayan kiÅŸiler olarak da yetkilendirilmiÅŸlerdir[13]. Avukatlar, esasında uzlaÅŸtırma faaliyetini yerine getirirken bir kamu hizmetinde bulunmaktadırlar[14].

Alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinde amaç yargı yolundan kaçmak deÄŸil, küçük ihtilafların büyüyüp adli bir soruna dönüÅŸmeden çözüme kavuÅŸturulmasıdır[15]. Bu çözüm yöntemleri, yargı yolu yerine ikameedilen veya ona rekabet eden yöntemler deÄŸildir[16].

Arabuluculuk dünyanın birçok yerinde alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yolu olarak uygulanmaktadır. Arabuluculuk, doÄŸan bir ihtilaf karşısında, tarafların yargı mercilerine baÅŸvurmak yerine, tarafsız üçüncü bir kiÅŸinin yardımı ile bu ihtilafı çözme konusunda anlaÅŸmaları yöntemidir. Arabuluculuk gönüllü bir usul olup, bu usulde taraflar bir araya gelip ihtilafı müzakere ederler ve iletiÅŸimi kolaylaÅŸtırarak birbirini anlamaya çalışırlar. Arabuluculuk yönteminde taraflar daha aktiftir ve diÄŸer tarafın problemlerini daha kolay fark ederler. Bu yöntem ihtilafı çözmek ya da azaltmak ve bir karara varma ortamını temin etmeyi amaçlamaktadır[17]. Ä°slâm hukukunun temel kaynaklarından olan Kur’ânı Kerîm’de ve hadisi ÅŸeriflerdeözendirilen arabuluculuk, çekiÅŸme ve uyuÅŸmazlıkları kolayca sonlandırmakta ve huzurlu bir toplumun tesisine katkıda bulunmaktadır[18]. Ülkemizde de 07.06.2012 tarih ve 6325 sayılı Hukuk UyuÅŸmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile hukuk ihtilaflarında arabuluculuk yöntemi kabul edilmiÅŸtir. Ancak idarî uyuÅŸmazlıklarda olduÄŸu gibi, kamu düzenine iliÅŸkin ihtilaflarda, taraflar anlaÅŸarak üzerinde özgürce tasarrufta bulunması mümkün olmadığından, bu ihtilaflarda alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerine baÅŸvurulamayacaktır[19].

Ombudsman (kamu veya halk denetçisi) tam olarak idari yargıya alternatif olmasa bile, yargı mercilerinin iÅŸ yükünü azaltmada, idarenin saydamlığında ve ciddiyetinde az da olsa katkı saÄŸlamaktadır[20]. Ayrıca Kamu DenetçiliÄŸi, idarî sürecin izlenmesini ve sorgulanmasını saÄŸlayarak, idarenin hukuka aykırı davranma eÄŸilimini kısıtlayacaktır[21]. ÖrneÄŸin ülkemizde Kamu DenetçiliÄŸi Kurumu yapılan ÅŸikâyet hakkında yaptığı inceleme ve araÅŸtırma sonucunda tavsiye kararı vererek idareden zararın tazminini, hatalı davranış sergilendiÄŸinin kabulünü, iÅŸlem tesis edilmesini ya da eylemde bulunulmasını, mevzuatta gerekli deÄŸiÅŸikliÄŸin yapılmasını, tesis edilen iÅŸlemin kaldırılmasını, düzeltilmesini, deÄŸiÅŸtirilmesini ya da geri alınmasını, uzlaÅŸmaya gidilmesini veya tedbir alınmasını tavsiye edebilmektedir[22].

Fransa’da médiateur kurumu, uzlaÅŸtırıcı görevine benzer bir görev ifa ederek idari yargıya alternatif bir yöntemle bazı ihtilafları çözüme baÄŸlar. Médiateur’un kendisine yapılan baÅŸvuruda verdiÄŸi karar ne yargısal bir karardır, ne de idari bir iÅŸlemdir. Médiateur her yıl hem CumhurbaÅŸkanı’na, hem de parlamentoya rapor sunar ve bu rapor Resmi Gazete’de yayımlanarak kamuoyuna duyurulur. Böylece médiateur kurumu, Fransız yönetiminde ÅŸeffaflığın temininde önemli bir görev ifa eder. Ayrıca, médiateur kurumu kesinleÅŸmiÅŸ yargı kararlarının uygulanmaması durumlarında uygulama emri vererek idari yargıya yapılan baÅŸvuruların azalmasında önemli rol oynar[23].

Sermaye Piyasası Kurulu gibi bazı Bağımsız Ä°dari Otoriteler sahip oldukları yetkiler ile yönetimin yargı yoluyla denetimine alternatif kabul edilmektedir. Bu kurullar, yetkisi dâhilindeki bazı uyuÅŸmazlıkları idari yargı yoluna gidilmeden evvel, kendilerine yapılan itiraz baÅŸvurusu sonucu inceleyerek çözüme kavuÅŸturmaktadırlar[24]. Böylece yargı mercilerine intikal edecek ihtilafları idare içinde sonuçlandırırlar.

Öte yandan, 19’uncu asrın ilk çeyreÄŸinden itibaren Avrupa hukuk sistemlerinde uygulanmaya baÅŸlayan Genel Ä°darî Usul Kanunu’nun ülkemizde de yasalaÅŸtırılması tam olarak idari yargıya alternatif olmasa bile, idarî ihtilafların azalmasında sayısız yararı olacaktır. Genel Ä°darî Usul Kanunu’nun kabulü ile birlikte artık idareler bireylerin aleyhine sonuç doÄŸurabilecek iÅŸlemleri tesis etmeden önce, bireylerin görüÅŸlerine ve savunmalarına müracaat etmesi mecburi olacak, idari iÅŸlemlerde gerekçelerin bulunması gerekecek ve etkili idarî baÅŸvuru yolları saÄŸlanacaktır. Böylece, bireyler büyük ölçüde idari iÅŸlemlere karşı yargı yoluna baÅŸvurma gereksinimi duymayacaklar ve yargı süreci hızlanacaktır[25]. Ayrıca idarî ihtilaflar için bu kanunda müzakere, uzlaÅŸma, arabuluculuk gibi alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri düzenlenebilecektir. Nitekim ABD’de müzakere, uzlaÅŸma, arabuluculuk gibi alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri Genel Ä°darî Usul Kanunu’nda düzenlenmiÅŸtir[26].

II. ALTERNATÄ°F UYUÅžMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMLERÄ°NÄ°N ÖZELLÄ°KLERÄ°

A. Tercihe Bağlı Olarak Uygulanması

Kural olarak alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerine baÅŸvurmak zorunlu deÄŸil, bilakis ihtiyaridir[27]. Taraflar aralarındaki ihtilafı yargı merciine ya da alternatif çözüm yöntemlerine baÅŸvurma hususunda tercihte bulanabilirler. Ayrıca taraflar, aralarındaki ihtilafı çözmek için baÅŸvuracakları alternatif çözüm yöntemlerinden hangisini tercih edeceklerinde de irade serbestîsine sahiptirler. Ancak bazen yargı merciine baÅŸvurmadan önce alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinden birine baÅŸvurmak zorunlu olabilir[28].

B. Zamandan Tasarruf Etme Ä°mkânı SaÄŸlaması

Yargı yolu günümüzde uzun süren bir süreçtir. Yargı yolunun ilk derece, istinaf ve temyiz aÅŸamalarını tamamlayıp kesinleÅŸmesi uzun zaman almaktadır. Gerek kiÅŸiler, gerekse iÅŸletmeler bir ihtilafla sürekli meÅŸgul olmak istemezler. Asıl iÅŸlerine enerjilerini harcamak isterler. Alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri ile uyuÅŸmazlıklar hızlıca çözülerek, taraflar zamandan tasarruf ederler[29]. Alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri sayesinde ihtilaflar az giderle seri bir ÅŸekilde neticelendirilir[30].

C. Yargı Dışı Ä°htilafları Çözüme BaÄŸlayan Yöntemler Olması

Alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri, ihtilafların yargı dışında çözümünde devletin vatandaÅŸlara saÄŸladığı bir olanaktır[31]. Alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri ile ihtilaflar yargı organlarına intikal ettirilmeden, burada dava dosyası açılıp yargılama prosedürlerine tabi olmadan, yargı dışında çözüme baÄŸlanmaktadır. Alternatif çözüm yollarıyla ihtilaflar, yargılama usullerine tabi olmaz ve pratik bir ÅŸekilde çözüme kavuÅŸturulur. Yargı dışı yöntemler olması sebebiyle, yargı organlarına kıyasen bir vekil ile temsil ihtiyacı daha azdır. Åžayet taraflar alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri ile aralarındaki ihtilafı çözememiÅŸlerse, yargı yoluna baÅŸvurma imkânları saklıdır[32].

Öte yandan, alternatif çözüm yöntemleri, yargı yoluna göre daha az mücadeleci bir ÅŸekilde cereyan ettiklerinden taraflar arasındaki ticari iliÅŸkilerin devam etmesini saÄŸlamaktadırlar[33]. Ayrıca, toplumsal barışın korunmasına da katkıda bulunurlar[34].

D. Karşılıklı AnlaÅŸma Sonucu Çözüme Varılması

Yargı yolundan farklı olarak alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinde taraflar, karşılıkla anlaÅŸma ve mutabakat sonucunda aralarındaki ihtilafı çözüme kavuÅŸtururlar. Yargı yolunda, taraflar taleplerini mahkemeye arz ederler ve mahkemeden bir karar vermesini isterler. Yargılama sürecinde taraflar ihtilaf konusunda müzakere ve görüÅŸmelerde bulunmaz, mahkemede kendi iddialarının haklılığını savunurlar. Alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinde ise taraflar bir araya gelirler, aralarındaki ihtilafı görüÅŸüp müzakere ederler ve menfaatlerinin en yüksek olduÄŸu noktada, irade uyumu ve anlaÅŸması ile çözüme kavuÅŸurlar. Yargı organının verdiÄŸi kararlar bazen tarafları tatmin etmezken, alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri ile varılan çözümü, tarafların içselleÅŸtirmesi daha kolaydır[35].

Ayrıca, alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinde taraflar gönüllü anlaÅŸmaya vararak çözüm aÅŸamasına doÄŸrudan katılırlar ve ulaşılan neticede tarafların egemenliÄŸi geçerlidir[36]. Böylece, menfaat dengesi yönünden orta yolu bulmayı saÄŸlayan alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri sayesinde, kazanan ve kaybeden taraf yerine, belirli miktarda tavizler vermek suretiyle kazanan iki taraf vardır[37].

E. Ä°htilafların Çözümünde Bağımsız, Tarafsız ve Uzman Üçüncü KiÅŸilere BaÅŸvurulması

Alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yollarının bazılarında bağımsız ve tarafsız üçüncü kiÅŸilere baÅŸvurularak ihtilafların bunlar tarafından çözüme baÄŸlanması istenir. Söz konusu bağımsız ve tarafsız kiÅŸiler, tarafların kendi aralarında daha iyi iletiÅŸim kurmalarında, tıkanıklıkların aşılmasında, sürecin daha süratli ve etkili bir ÅŸekilde devam etmesinde ve farklı çözümlerin deÄŸerlendirilmesinde önemli roller oynarlar[38]. Ayrıca, alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinde taraflar ihtilaf konusunda uzman ya da konuyu bilen kiÅŸilere baÅŸvurarak, yargı yolundaki gibi tanık, bilirkiÅŸi incelemesi gibi yollara baÅŸvurmak zorunda kalmazlar[39]. 

F. Esnek Usul ve Yöntemlerin Kullanılması

Yargı yolunda, yargı mercileri kanunlarla belirlenmiÅŸ usul kurallarını uygulamaktadırlar. Taraflar mahkemenin tabi olduÄŸu usul kurallarına uymak zorundadırlar. Fakat alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yollarında taraflar uyulacak usulde esnekliÄŸe sahiptirler. UyuÅŸmazlığın çeÅŸidine, niteliÄŸine ve tarafların durumuna göre esnek alternatif çözüm yöntemleri belirlenebilmektedir[40]. Zira bu yöntemler sınırlı deÄŸildirler[41]. Yine, alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinde tarafların irade serbestîsi içinde, yeni yöntemler araÅŸtırmasında sınırlama söz konusu deÄŸildir[42].

G. Varılan Sonuçların Farklı Nitelikte Olması

Yargı yolunda, mahkemenin verdiÄŸi kararlar tarafların arzu ettikleri ÅŸekilde olup olmadığına bakılmaksızın taraflar için baÄŸlayıcıdır. Ancak alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinde tarafların arzu ettikleri sonuç baÄŸlayıcıdır, arzu etmedikleri sonuç baÄŸlayıcı deÄŸildir. Arzu etmedikleri sonuç, alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinde çözüm deÄŸildir[43].

III. ALTERNATÄ°F UYUÅžMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMLERÄ°NE BAÅžVURMA SEBEPLERÄ°

Ä°dari yargıda alternatif çözüm yollarına baÅŸvurulmasının sebebi idari yargıya duyulan güvensizlikten deÄŸil, artan iÅŸ yükü nedeniyle idari yargının çalışmasında görülen yavaÅŸlama, masraflı oluÅŸu ve tatmin edici bir durumda olmaması sebebiyledir[44]. Ä°htilafların yargı mercilerince çözümü yerine alternatif çözüm yöntemlerine baÅŸvurulması, yargının iÅŸ yükünü azaltmak, ihtilafları daha hızlı çözmek ve alanında uzman kiÅŸiler tarafından ihtilafın çözüme kavuÅŸturulması gibi pek çok sebepleri vardır[45]. Yine, taraflar ihtilafları çözmek için yapacakları masraflarda tasarruf etmek için alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerine baÅŸvurmaktadırlar[46].

ERDEM’e göre alternatif çözüm yöntemlerinin tercih edilme sebepleri, bu yöntemlerin ihtilafları hızlı, seri ve etkili bir ÅŸekilde çözüme kavuÅŸturmaları, yargı yoluna göre daha basit ve az maliyetli olmaları, uyuÅŸmazlığın türüne ve niteliÄŸine uygun yöntemi tercih edebilme imkânının olması, tarafların gizli ve mahrem konularının bu yöntemlerle korunması, tarafların birbirileriyle olan iliÅŸkilerinin yıpratılmadan muhafazasını saÄŸlamaları, tarafların karşılıklı iradelerine uygun çözümler saÄŸlaması ile tarafların ihtilafta çözüme varamamaları durumunda yargı yoluna baÅŸvurma imkânlarının devam etmesidir[47].

DiÄŸer taraftan, mahkemelerde kural aleni yargılamadır. Ticari sırlar gibi bazı ihtilafların aleni mahkemeler yerine alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri ile çözülmesi bu yöntemleri cazip hale getirmektedir[48].

Öte yandan, tarafların birbirileriyle karşılıklı anlaÅŸarak uzlaÅŸması sonucu ulaşılan çözümü, baÅŸka hiçbir çözüm tam olarak temin edemeyecektir. Gerçekten diÄŸer çözümlerin, uzlaşılan çözüm gibi adil ve tatmin edici olması her zaman kolay deÄŸildir[49].

IV. Ä°DARÎ Ä°HTÄ°LAFLARDA ALTERNATÄ°F UYUÅžMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMLERÄ°NÄ°N UYGULANMASININ ALEYHÄ°NDE Ä°LERÄ° SÜRÜLEN GÖRÜÅžLER

Özellikle ABD ve Ä°ngiltere gibi yabancı ülkelerde alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yolları, idari yargıda baÅŸarılı bir ÅŸekilde uygulanmaktadır[50]. Ancak ülkemizde idari yargıda alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinin uygulanmasına iliÅŸkin aleyhe bazı görüÅŸler ileri sürülmektedir.

Genç bir hukuk dalı olan ve içtihat yoluyla geliÅŸen idare hukukunun, alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri ile özellikle de hâkim vasfı, teminatı ve idare hukukunda uzmanlığı olmayan hakemlerce geliÅŸemeyeceÄŸi ileri sürülmektedir[51].

Kamu düzenine aykırı bir konu olduÄŸunda,alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerine baÅŸvurularak, ihtilafın bu yöntemlerle çözümünün mümkün olamayacağı ifade edilmektedir[52]. Ayrıca alternatif çözüm yöntemlerinde alenilik ilkesinin deÄŸil, gizlilik ilkesinin geçerli olması, alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinin idare hukukuna iliÅŸkin ihtilaflarda kullanılmasına engel teÅŸkil ettiÄŸi iddia edilmiÅŸtir[53].

Alternatif bir çözüm yolu olan tahkim yolunun, beklenildiÄŸi gibi yabancı sermayenin yatırımlarının artmasını saÄŸlamadığı, Türkiye’nin zararına bazı geliÅŸmelerin meydana gelmesine sebep olduÄŸu, örneÄŸin Sakarya – Bolu – Düzce hattındaki elektrik dağıtım ve satışına iliÅŸkin imtiyaz sözleÅŸmesinin iptali üzerine milletlerarası tahkim kurulunun kararıyla 16.9 milyon $ tazminat ödenmek zorunda kalındığı ifade edilmektedir[54]. Ayrıca tahkim usulünün, özelliklegeliÅŸmiÅŸ ülkelerin menfaatlerine hizmet ettiÄŸi yönünde eleÅŸtiriler yapılmaktadır[55].

Öte yandan, idari yargılama usulünde, taraflardan birinin kamu gücünü kullanması sonucunda, bu kamu gücüne tanınan ayrıcalıklar nedeniyle, bu tarafın lehine olan halleri, diÄŸer taraf lehine dengelemenin ve eÅŸitsizliÄŸin giderilmesi amacıyla idarî hâkimlere re'sen inceleme yetkisi ile lüzum görülen bilgi ve belgelerin taraflardan istenmesi yetkisi verilmiÅŸtir. Verilen bu yetkiler, yargılama sonucunda kamu düzenine iliÅŸkin hususlarda saÄŸlıklı bir neticeye varılması ve idarenin hukuka uygunluÄŸunun kapsamlı bir inceleme ve araÅŸtırmayı gerektirmesi sebebiyle önemlidir[56]. Alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemlerinde ise, idarî ihtilaflardaki bu ilkeler söz konusu olmayacaktır.

Yine tahkime izin veren düzenlemeler ile idari yargının ve hassaten Danıştay’ın görev sahasının daraltıldığı, böylece idarî rejimin ülkemizde artık egemen olmadığı ve hukuk devleti ilkesinin zedelendiÄŸi iddia edilmektedir[57].

Son olarak, idarî yargının amacı idarenin hukuka uygun bir ÅŸekilde davranmasını saÄŸlamak, kiÅŸilerin temel hak ve özgürlüklerini idare karşısında korumaktır. Bu amaçların alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yöntemleri ile teminini pekmümkün olmadığı ifade edilmektedir. Özellikle idarenin baÄŸlı yetki kapsamında tesis ettiÄŸi iÅŸlemler yönünden idari yargıya alternatif bir uyuÅŸmazlık çözüm yönteminin, gerek Ä°dare Hukuku’nun ve gerekse de Ä°dari Yargılama Hukuku'nun sahip olduÄŸu özellikleriyle baÄŸdaÅŸmayacağı iddia edilmektedir[58].

 

---

[1] Nusret Ä°lker ÇOLAK, “Ä°dari UyuÅŸmazlıklarda Alternatif Çözüm Yolları”, Danıştay ve Ä°dari Yargı Günü Sempozyumu: 144. Yıl, Danıştay Yayınları No: 83, Ankara 11 Mayıs 2012, s. 97.

[2]Mustafa Serdar ÖZBEK, Alternatif UyuÅŸmazlık Çözümü, 2. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2009, s. 161.

[3]Nusret Ä°lker ÇOLAK, a.g.m., s. 98.

[4]Müjgan KARYAÄžDI, “Amerika BirleÅŸik Devletleri’nde Uygulanmakta Olan ArabuluculuÄŸun Yasal Düzenlemesi ve Türk Hukuku ile Mukayesesi”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XI, S. 1-2, Y. 2007, s. 960.

[5]Tahir ERDEM, Vergi Hukukunda UyuÅŸmazlıkların Ä°dari AÅŸamada Çözümü ve Alternatif Çözüm Yolları (Türkiye ve ABD KarşılaÅŸtırmalı), Seçkin Yayınları, Ankara 2012, s. 45.

[6]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 128.

[7]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 163.

[8]Alper BULUR, “Avukatlık Kanunu’nun M. 35/a’nın Alternatif UyuÅŸmazlık Çözüm Yolları Çerçevesinde Ä°rdelenmesi ve Bir Düzenleme Önerisi”, TBB Dergisi, S. 89, Y. 2010, s. 197; Müjgan KARYAÄžDI, a.g.m., s. 921.

[9]Tahir ERDEM, a.g.e.,  s. 54.

[10]William F. FUNK / Richard H. SEAMON, Administrative Law, Wolters Kluwer Law & Business Yayınları, New York 2012, s. 103.

[11]Nusret Ä°lker ÇOLAK, a.g.m., s. 103-107.

[12]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 151; Nusret Ä°lker ÇOLAK, a.g.m., s. 109.

[13]Alper BULUR, a.g.m., s. 238.

[14]Murat Serhat SARISÖZEN, UyuÅŸmazlıkların Alternatif Çözüm Yolları Işığında Avukatlık Hukukunda UzlaÅŸtırma, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi, Konya 2010, s. 230.

[15]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 137.

[16]Alper UYUMAZ, “Tüketici Hukukundan DoÄŸan UyuÅŸmazlıkların Alternatif Çözüm Yolları”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 20, S. 1, Y. 2012, s. 106; Alper BULUR, a.g.m., s. 201.

[17]Nihan ESENDAL, “Spor Hukuku UyuÅŸmazlıklarında Arabuluculuk Uygulamasının Türk Hukuku ve Cas Kuralları Açısından KarşılaÅŸtırılması”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 4, S. 1, Y. 2014, s. 163.

[18]Yusuf ÅžEN, “Ä°slâm Hukukunda Arabuluculuk”, Hitit Üniversitesi Ä°lahiyat Fakültesi Dergisi, C. 11, S. 22, Y. 2012/2, s. 132.

[19]Süha TANRIVER, Hukuk UyuÅŸmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Tasarısı’nın Getirdikleri ve DeÄŸerlendirilmesi, Makalelerim – II, Adalet Yayınevi, Ankara 2011, s. 185 -186.

[20]A. Ülkü AZRAK, “Ä°dari Yargı Dışı Alternatif UyuÅŸmazlık Çözme Usulleri”, Danıştay ve Ä°dari Yargı Günü Sempozyumu: 141. Yıl, Danıştay Yayınları No: 79, Ankara 11 Mayıs 2009, s. 71 ve 73.

[21][21]Nusret Ä°lker ÇOLAK, a.g.m., s. 108.

[22]Ramazan ÇAÄžLAYAN, Ä°dare Hukuku Dersleri, 1. Baskı, Adalet Yayınları, Ankara 2013, s. 483-484.

[23]A. Ülkü AZRAK, a.g.m., s. 74.

[24]A. Ülkü AZRAK, a.g.m., s. 75.

[25]A. Ülkü AZRAK, a.g.m., s. 76-77.

[26]Peter L. STRAUSS / Todd D. RAKOFF / Cynthia R. FARINA: Gellhorn and Byse’ Administrative Law, Cases and Comments, 10. Baskı, New York 2003, s. 478.

[27]Gizem ERSEN PERÇÄ°N, “Alternatif UyuÅŸmazlık Çözüm Yöntemlerinden ArabuluculuÄŸun Hukuksal Düzenlemelerdeki Yeri”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, S. 2, Y. 31, 2011, s. 182.

[28]Tahir ERDEM, a.g.e., s. 48.

[29]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 207.

[30]Alper BULUR, a.g.m., s. 202.

[31]Alper BULUR, a.g.m., s. 202.

[32]Gizem ERSEN PERÇÄ°N, a.g.m., s. 184.

[33]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 224.

[34]Alper BULUR, a.g.m., s. 199.

[35]Tahir ERDEM, a.g.e., s. 48-49.

[36]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 209; Alper BULUR, a.g.m., s. 202.

[37]Gizem ERSEN PERÇÄ°N, a.g.m., s. 180.

[38]Tahir ERDEM, a.g.e., s. 49.

[39]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 209.

[40]Tahir ERDEM, a.g.e., s. 48.

[41]Alper BULUR, a.g.m., s. 199; Alper UYUMAZ, a.g.m., s. 108.

[42]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 210.

[43]Tahir ERDEM, a.g.e., s. 50.

[44]A. Ülkü AZRAK, a.g.m., s. 71.

[45]Ramazan ÇAÄžLAYAN, Ä°darî Yargılama Hukuku, 5. Baskı, Seçkin Yayınları, Ankara 2014, s. 133.

[46]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 205.

[47]Tahir ERDEM, a.g.e., s. 51-54.

[48]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 211.

[49]Nusret Ä°lker ÇOLAK, a.g.m., s. 117.

[50]Mustafa Serdar ÖZBEK, a.g.e., s. 684 ve 687.

[51]Nilay ARAT, "Ä°dari UyuÅŸmazlıkların Alternatif UyuÅŸmazlık Çözüm Yöntemleri ile Halli Önündeki Engeller", Ä°stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası Prof. Dr. Ä°l Han ÖZAY'a ArmaÄŸan Sayısı, C. 69, S. 1-2, Y. 2011, s. 903-904.

[52]Murat Serhat SARISÖZEN, a.g.e., s. 14.

[53]Nilay ARAT, a.g.m., s. 905.

[54]A. Ülkü AZRAK, a.g.m., s. 82.

[55]Mehmet NAR, “Tahkimin Kamu Hizmetlerine Uygulanma Sorunsalı ve Olası Sonuçları”, TBB Dergisi, S. 103, Y. 2012, s. 134.

[56]Nilay ARAT, a.g.m., s. 905-906.

[57]A. Ülkü AZRAK, a.g.m., s. 83.

[58]Nilay ARAT, a.g.m., s. 906.